ΝΕΑ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ''ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ''

''ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ''.ΝΕΑ ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΜΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΑΜΠΕΛΟΥ ΜΕ ΕΡΥΘΡΗ ΣΑΡΚΑ ΚΑΙ ΧΥΜΟ.

Π. Ζαμανίδης1,Χ. Πασχαλίδης2,Θ. Πιτσιώλη3,Κ. Μπινιάρη4,Σ. Βασιλειάδης2,Ε. Βαβουλίδου5,Ι. Χουλιάρας6 και Δ. Ζαμανίδου7

 

1ΕΛ.Γ.Ο.''ΔΗΜΗΤΡΑ'',Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών,Σοφ. Βενιζέλου 1,14123,Λυκόβρυση Αττικής.

2Τ.Ε.Ι Πελοποννήσου,Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας και Τεχνολογίας Τροφίμων & Διατροφής,Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων,Αντικάλαμος Μεσσηνίας,241 00 Καλαμάτα.

3ΕΛ.Γ.Ο.''ΔΗΜΗΤΡΑ'',Ινστιτούτο Τεχνολογίας Γεωργικών Προϊόντων,Σοφ. Βενιζέλου 1,14123,Λυκόβρυση Αττικής.

4Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών,Εργαστήριο Αμπελουργίας,Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής,Ιερά Οδός 75,11855 Αθήνα.

5ΕΛ.Γ.Ο. ''ΔΗΜΗΤΡΑ''Ινστιτούτο Εδαφολογίας Αθηνών,Σοφ. Βενιζέλου 1,14123 Λυκόβρυση Αττικής.

6Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων,Αλσύλλιο Αγροκηπίου,73100 Χανιά  

7Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών,Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης,Ναυαρίνου 13Α,10680 Αθήνα.

Περίληψη

Η ποικιλία ''Θανάσης Παπαϊωάννου'' (συνώνυμο ''Traminer noir'')δημιουργήθηκε με τη μέθοδο του υβριδισμού στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών το 2007.Προήλθε από τη διασταύρωση της ποικιλίας ''Odeski tshiorni''(Cabernet Sauvignon x Alicante Boushet) με την ποικιλία ''Traminer roze''.Η χρονική διάρκεια από την έκπτυξη οφθαλμών μέχρι τον τρυγητό της ποικιλίας είναι 136-145 ημέρες.Η ποικιλία ''Θανάσης Παπαϊωάννου'' με βάση τα αμπελογραφικά και φυσιολογικά της χαρακτηριστικά κατατάσσεται στην ομάδα ποικιλιών convarietas occidentalis Neqr. Η ποικιλία αυτή διακρίνεται για τη μεγάλη ανθεκτικότητά της στο ψύχος,την ξηρασία και τις μυκητολογικές ασθένειες συγκριτικά με άλλες ποικιλίες Vitis Vinifera (Zamanidis et al. 2012).Η ποικιλία προορίζεται για την παραγωγή αρωματικών ξηρών,ημίγλυκων και γλυκών έντονα αρωματικών ερυθρών οίνων και ηδύποτων.Επίσης,μπορεί να χρησιμοποιείται για παραγωγή αρωματικών με έντονο χρώμα θρεπτικών χυμών.

Λέξεις κλειδιά: υβριδισμός,νεαρός βλαστός,φύλλα,ταξιανθία,ράγα,σταφυλή, γίγαρτα.

Εισαγωγή

Η υπερθέρμανση του πλανήτη έχει προκαλέσει τεράστιες αλλαγές,τόσο περιβαλλοντικές,όσο και κοινωνικού-οικονομικού χαρακτήρα.Για να αντιμετωπισθούν οι νέες περιβαλλοντικές συνθήκες πρέπει να δημιουργηθούν καινούριες ποικιλίες για την καλύτερη προσαρμογή σε ακραίες και ήπιες συνθήκες του μικροκλίματος περιοχής.Η καταλληλότητα της ποικιλίας αποτελεί ένα σοβαρό παράγοντα για καινοτόμες καλλιεργητικές τεχνολογίες όπως μηχανοποίηση κλαδέματος,κορφολογήματος,άρδευσης,χρήση λιπασμάτων,ενεργών φυσιολογικών ουσιών και συγκομιδή σοδειάς κ.α (Poehman 1979).Από την ποικιλία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η απόδοση και η ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος καθώς και η βιωσιμότητα της παραγωγικής μονάδας,χωρίς να επιβαρύνει το περιβάλλον.Οι πολυετείς αμπελογραφικές μελέτες της τράπεζας γενετικού υλικού έδειξαν,ότι υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία των ερυθρών οινοποιήσιμων ποικιλιών (Βλάχος 1986,Ζαμανίδης 2005,Σταυρακάκης 2010,Σταύρακας 2010).Ωστόσο διαπιστώθηκε ότι ποικιλίες με ερυθρή σάρκα και χυμό,που δίνουν έντονα ερυθρούς οίνους,παγκοσμίως είναι περιορισμένες και βασικά εκπροσωπούνται από την ποικιλία Alicante Boushet ( με συνώνυμο το ''Μαυρούδι'')(Βλάχος 1986,Ζαμανίδης 2005,Σταυρακάκης 2010,Σταύρακας 2010).Οι έντονα έγχρωμοι οίνοι περιέχουν φαινολικές ενώσεις με υψηλή βιολογική δραστηριότητα και πλούσια θρεπτική αξία. Μια από τις κύριες αντιοξειδωτικές ουσίες,που περιέχεται στον ερυθρό οίνο (2,0-2,5 mg ανά φιάλη)είναι η ένωση ρεσβερατρόλη (Negroul 1959).Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η δημιουργία νέας οινοποιήσιμης ποικιλίας με ερυθρή σάρκα και χυμό προσαρμοσμένη στις Μεσογειακές συνθήκες για παραγωγή οίνων με έντονα βαθύ χρώμα και άρωμα.

Υλικά και μέθοδοι

Η έρευνα έγινε στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών,το οποίο βρίσκεται στο ΒΑ τμήμα του Ν. Αττικής.Το κλίμα της περιοχής χαρακτηρίζεται Μεσογειακό.Το ύψος βροχόπτωσης κυμαίνεται από 350 έως 600 mm το χρόνο με τις βροχές να επικρατούν κατά τους χειμερινούς μήνες.Οι απόλυτες υψηλές θερμοκρασίες φτάνουν έως τους +460C (2007),ενώ οι κρίσιμες για το αμπέλι θερμοκρασίες(+400C και άνω)σημειώνονται σχεδόν κάθε χρόνο με ταυτόχρονη παρουσία δυνατών ανέμων(Μετεωρολογικός Σταθμός Κηφισιάς).Αρχικά,πραγματοποιήθηκε μελέτη γενετικού υλικού της Εθνικής Τράπεζας Αμπέλου του Ινστιτούτου,η οποία είναι η μεγαλύτερη στα Βαλκάνια (Βλάχος 1986,Ζαμανίδης 2005,Σταυρακάκης 2010,Σταύρακας 2010).Στη συνέχεια επιλέχθηκαν γονείς για τη διασταύρωση.Στη μέθοδο υβριδισμού περιλαμβάνεται ο ευνουχισμός της μητρικής ποικιλίας,η απομόνωση ευνουχισμένου άνθους με ειδική χάρτινη συσκευασία,συγκομιδή γύρης πατρικής ποικιλίας και επικονίαση.Έγινε συγκομιδή σταφυλιών,στρωμάτωση γιγάρτων,φύτευση γιγάρτων και καλλιέργεια υβριδικών σπορόφυτων.Τέλος,πραγματοποιήθηκε η μελέτη και η επιλογή των καλύτερων σπορόφυτων για υποψήφιες ποικιλίες (Ξυνιάς 2004,Ζαμανίδης 2005,Poehman 1979).Η ποικιλία ''Θανάσης Παπαϊωάννου'' δημιουργήθηκε στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών του ΕΛ.ΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ το 2007.Προήλθε από τη διασταύρωση της ποικιλίας ''Odeski Tshiorni''(Cabernet Sauvignon x Alicante Boushet) με την ποικιλία ''Traminer roze''.

Το 2009 από το μητρικό φυτό της ποικιλίας ''Θανάσης Παπαϊωάννου'' ετοιμάστηκαν κληματίδες οι οποίες εμβολιάστηκαν σε είκοσι αμερικάνικα υποκείμενα R 110 με σχέδιο φύτευσης 2,20 x 1 m στο κτήμα.Η καλλιέργεια της ποικιλίας έγινε σε γραμμικό σχήμα μονόπλευρα royat και ύψος κορμού 0,80 m.Η καλλιέργεια της νέας ποικιλίας (κατεργασία εδάφους,κλάδεμα,λίπανση,άρδευση,καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών) γινόταν με καθιερωμένη τεχνογνωσία (Winkler 1974). Από το 2007 λαμβάνονται παρατηρήσεις για την περιγραφή μορφολογικών χαρακτηριστικών,της απόδοσης και ποιοτικών χαρακτηριστικών,της ανθεκτικότητας ως προς ασθένειες,εχθρούς,ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών της νέας ποικιλίας και της κωδικοποίησης αυτών (οι αριθμοί αναγράφονται στην παρένθεση),σύμφωνα με την μεθοδολογία της Διεθνούς Οργάνωσης Αμπέλου και Οίνου (2001,2013) (Vaviliov 1987,Negroul 1959,OIV. 2001)

Αποτελέσματα-Συζήτηση

Η χρονική διάρκεια από την έκπτυξη οφθαλμού μεχρι τον τρυγητό της ποικιλίας είναι 136-145 ημέρες (629- 5).Η ανάπτυξη των βλαστών είναι (2,1-3,0 m) μεγάλη(351- 7).Η ξυλοποίηση κληματίδας είναι πολύ υψηλή (604- 9).Το ποσοστό των καρποφόρων βλαστών είναι πάνω από 95%.Το άνθος είναι ερμαφρόδιτο (151- 3).Το μέγεθος της σταφυλής είναι μικρό (202- 5) με σχήμα κωνικό (223- 3) και μέτρια πυκνότητα (204- 5).Το μήκος της σταφυλής είναι 16 cm.,το πλάτος 12 cm.και το μέσο βάρος (502- 3) είναι 200 g.Το μέγεθος της ράγας είναι μέτρια (503- 5),διαμέτρου 1,7 cm.,βάρους 1,7 g,σφαιρικού σχήματος (223- 2),χρώματος μπλε-μαύρο (225- 6),με κέρινη ανθηρότητα (227- 7).Ο αριθμός γιγάρτων κυμαίνεται στα 2-3 ανά ράγα (241- 3).Ο φλοιός είναι μέτριου πάχους με μεγάλη αντοχή (228- 5).Η σάρκα και το γλεύκος της ποικιλίας είναι έντονα έγχρωμα (231- 9),με ιδιαίτερο άρωμα του Gewürztraminer (236- 5).Η περιεκτικότητα του γλεύκους σε σάκχαρα (505- 9) είναι πολύ υψηλή.Με την υπερωρίμανση η σταφυλή μαραίνεται και στη συνέχεια σταφιδοποιείται με αποτέλεσμα την αύξηση των σακχάρων (περιεκτικότητα 40% και πάνω).Η παραγωγή της συγκεκριμένης ποικιλίας διατηρείται για μεγάλη διάρκεια στα πρέμνα ανεξαρτήτως κλιματολογικών συνθηκών.Η ποικιλία ''Θανάσης Παπαϊωάννου'' με βάση τα αμπελογραφικά και φυσιολογικά της χαρακτηριστικά κατατάσσεται στην ομάδα ποικιλιών convarietas occidentalis Neqr.Η ποικιλία αυτή διακρίνεται για τη μεγάλη ανθεκτικότητά της στο ψύχος,την ξηρασία και τις μυκητολογικές ασθένειες συγκριτικά με άλλες ποικιλίες Vitis Vinifera.Η ποικιλία προορίζεται για την παραγωγή αρωματικών ξηρών,ημίγλυκων και γλυκών έντονα αρωματικών ερυθρών οίνων και ηδύποτων.Επίσης,μπορεί να χρησιμοποιείται για παραγωγή αρωματικών με έντονο χρώμα θρεπτικών χυμών.

Βιβλιογραφία

Βλάχος Μ. 1986.Αμπελογραφία Εκδόσεις Α.Π.Θ

Ξυνιάς Ι. 2004.Βελτίωση Φυτών.Εργαστηριακές ασκήσεις.Εκδόσεις Έμβρυο.

Ζαμανίδης Π. 2005.Η οικογένεια της αμπέλου (Vitaceae Juss Vittis Tournef).Γεωργία

Κτηνοτροφία 3: 22-26

Σταυρακάκης Μ. 2010.Αμπελογραφία.Εκδόσεις Τροπή.

Σταύρακας Δ. 2010.Αμπελογραφία Εκδόσεις Ζήτη

Poehman J.M. 1979.Breeding field crops.A VI Publishing

Company,INC,Westport,Connecticut

Vaviliov N.J. 1987.The theoretical background of Genetics.Moscow,Science

Publications 169p (στα Ρώσικα)

Winkler et al. 1974.General Viticulture.University of California Press Ltd.London England.

Zamanidis P.,Troshin L.P and Isachkin A.V. 2012.''Professor Davidis''-The New Black Berry High Quality Wine Grape with Colored Pulp and Juice(http://ej.kubagro.ru/2012/08/pdf/62.pdf )

Negroul A.M 1959.Viticulturefrom the ampelographical and genetical point of view.Moscow (στα Ρώσικα)

OIV.2001.Codes des caracteres descriptifs des varietes et especes de Vitis.Website http://www.oiv.int

Μετεωρολογικός Σταθμός Κηφισιάς (τύπος σταθμού National Geographic 265NE) Kifisia.meteoclub.gr